Welke type kwartiermaker ben jij?

Welk type kwartiermaker ben jij?

Steeds vaker kom je de term kwartiermaker tegen. Kwartiermaker staat voor iemand die in organisatorische zin iets nieuws opzet en/of inricht. Hij of zij doet dat op een moment dat nog niet duidelijk is hoe het eindbeeld eruit ziet.

Kwartiermaken is een vak apart. Er is geen opleiding die je kunt volgen. Huub Janssen is mede daarom het Kwartiermakersgilde begonnen en heeft het handboek Kwartiermaken geschreven.

Binnen het ‘vak’ van kwartiermaken vind je diverse typen kwartiermakersopdrachten. En ieder type opdracht vergt een ander soort kwartiermaker of een andere focus van een kwartiermaker.

De belangrijkste vragen voor een kwartiermaker

  1. Moet het nieuwe organisatieonderdeel binnen de bestaande organisatie worden opgezet? Of kan het ook buiten de bestaande (een geheel nieuwe organisatie/rechtsvorm) of een samenwerkingsverband of iets dergelijks zijn? Als het ook buiten de bestaande organisatie kan zijn, vergroot dat enorm de vrijheidsgraden en scope van de opdracht. Maar daardoor moet je veel sterker sturen op een visie of mensen en organisaties inspireren om ze gezamenlijk in de juiste richting te krijgen. Bij opdrachten waarbij de nieuwe organisatie buiten de opdrachtgevende organisatie staat, is de oorspronkelijke opdrachtgever vaak een andere persoon dan de persoon aan wie het resultaat opgeleverd wordt. Dit heeft aanzienlijke gevolgen voor een kwartiermaker.
  2. Moet er ook een inhoudelijke visie worden ontwikkeld c.q. neergezet? Of gaat het voornamelijk om mensen samen tot een doel en samenwerking te bewegen en ligt de nadruk op procesbegeleiding. Dit bepaalt in zeer sterke mate in hoeverre de kwartiermaker een inhoudelijke visie moet neerzetten of zich voornamelijk op het proces kan richten om mensen tot gedragen besluitvorming te brengen.

Op basis van deze elementen zijn er vier typen kwartiermakers-opdrachten. Deze opdrachten vragen ieder om hun eigen type kwartiermaker. Zie onderstaande schema:

Figuur 1: Schema kwartiermaker-typen

In het bovenstaande figuur is op de horizontale as een onderscheid gemaakt tussen de opdrachten die binnen c.q. buiten de bestaande organisaties kunnen worden uitgevoerd. Op de verticale as is het onderscheid tussen (grotendeels) inhoud- versus proces-georiënteerde opdrachten.

Verschillende types kwartiermakers

  • Creatieve kwartiermakers

Bij dit type opdrachten is het van belang dat kwartiermakers in staat zijn om, binnen de kaders en werkprocessen van de organisatie, nieuwe activiteiten op te zetten. De bestaande werkprocessen vormen meestal een belemmering waarbij creativiteit nodig is om voortgang bij een kwartiermakersopdracht te kunnen boeken.

Tegelijkertijd worden betrokken personen gemotiveerd door een inhoudelijke koers die aanspreekt en op draagvlak kan rekenen. Dat vergt creativiteit en een “out of the box” benadering.

  • Visionaire kwartiermakers

Een inhoudelijke visie is cruciaal bij opdrachten waarin meer vrijheidsgraden (en dus onzekerheden) zijn en mogelijk personen van andere organisaties geïnspireerd worden om bij te dragen aan het succes van de kwartiermakersopdracht. Hier is een solide, gedragen en goed gecommuniceerde visie vereist. Een belangrijke kerncompetentie voor deze kwartiermaker.

  • Verbindende kwartiermakers

Bij kwartiermakers die hoofdzakelijk sturen op het proces, onder andere door te zorgen voor draagvlak zowel op inhoudelijk als op procesniveau, is het van belang om mensen te verbinden. Als sturen op het proces erg belangrijk is, is het noodzakelijk om draagvlak voor het proces te krijgen. Het probleem daarna is meestal om iedereen zich aan het vastgestelde proces te houden. De uitdaging is niet alleen verbinden, maar meer nog mensen en organisaties verbonden houden. Dat stelt eisen aan deze competenties van de kwartiermaker.

  • Inspirerende kwartiermakers

Opdrachten waarbij mensen samenwerken uit verschillende organisaties en waarbij men elkaar niet (hoofdzakelijk) kan vinden in het samenwerken naar een inhoudelijk doel, is de kwartiermaker vooral een inspirator. De kwartiermaker straalt energie en enthousiasme uit, bindt mensen door gezamenlijke belangen te benadrukken en door de knelpunten die opgelost moeten/kunnen worden. De kwartiermaker straal vertrouwen en betrokkenheid uit.

Welk type kwartiermaker ben jij?

Om een beeld te krijgen welk type kwartiermaker jij bent, begin bij het nagaan van je eigen werkervaringen. Welke opdrachten/uitdagingen geven je de meeste energie? In welke opdrachten kom je in een flow, gaat de tijd zonder dat je het merkt voorbij en sta je volledig in je kracht? Hieronder volgen een aantal vragen die je verder kunnen helpen:

  1. Waren jouw kwartiermakersopdrachten concreet en met een duidelijk resultaat, waardoor je weet waar je aan toe bent alsmede wanneer je een goede prestatie hebt afgeleverd? Of waren het opdrachten met veel onzekerheden en onduidelijkheden waardoor je je eigen weg moest bewandelen?
  2. Werd je in de opdrachten aangesproken op een inhoudelijke visie? In hoeverre speelde de inhoud een belangrijke rol om een doel te bereiken?
  3. Krijg je voornamelijk energie als je mensen in beweging krijgt, in een specifieke richting stuurt of goed laat samenwerken?

Als je de antwoorden op deze vragen hebt, ben je eenvoudig in staat te bepalen welk type kwartiermaker bij je past.

Meer informatie over het vak kwartiermaken? Meld je aan voor de Kwartiermakers Linkedingroep of schrijf je in op de nieuwsbrief.