Welk type kwartiermaker ben jij?

Geschreven door Jeanet Walraven

Een kwartiermaker zet je in wanneer je een nieuwe organisatie of een organisatieonderdeel wilt opzetten. Echter, kwartiermaken is een vak apart en binnen het vak bestaan verschillen, waardoor niet iedere kwartiermaker geschikt is voor elke kwartiermakersopdracht. Welke verschillen zijn dit en waarom is dit ook belangrijk voor opdrachtgevers om hiervan op de hoogte te zijn? 

Unieke kwaliteiten

Kwartiermakers beschikken over unieke kwaliteiten waarmee ze een belangrijke bijdrage aan onze snel veranderende samenleving leveren. De vereisten van dit unieke vak brengen specifieke uitdagingen met zich mee. Je werkt als kwartiermaker in onzekere omstandigheden, met verschillende stakeholders en moet zorgen dat je de betrokkenen meekrijgt in de verandering. Kwartiermakers zijn tijdens een project tegelijkertijd adviseur, interim-manager, praktisch organisator en inhoudelijk expert en hebben daarin meestal geen formele hiërarchische verhouding ten opzichte van de andere betrokkenen. De relatie met de opdrachtgever heeft invloed op het succes van hun werk.

Belangrijke vragen voor een kwartiermaker

Start je als kwartiermaker in een nieuwe opdracht? Om meer inzicht te krijgen in de opdracht, is het van belang om vooraf deze vragen aan de opdracht te stellen. Dit geeft niet alleen jou als kwartiermaker meer inzicht in de opdracht, maar ook de opdrachtgever.

  1. De eerste vraag gaat over het nieuw op te zetten organisatieonderdeel. Waar moet dit nieuwe organisatiedeel opgezet worden? Binnen of buiten een bestaande organisatie? Buiten de bestaande organisatie kan een geheel nieuwe organisatie/rechtsvorm, een samenwerkingsverband of iets soortgelijks zijn. Dit betekent dat je als kwartiermaker meer vrijheidsgraden hebt en het vergroot de scope van de opdracht. De keerzijde hiervan is dat je als kwartiermaker veel sterker moet sturen op een visie en mensen. Ook moet je als kwartiermaker de organisatie inspireren om ze gezamenlijk in de juiste richting te krijgen. Bij opdrachten waarbij de nieuwe organisatie buiten de opdrachtgevende organisatie staat, is de oorspronkelijke opdrachtgever vaak een andere persoon dan de persoon aan wie het resultaat opgeleverd wordt. Dit heeft aanzienlijke gevolgen voor een kwartiermaker.
  2. Een volgende vraag die je stelt gaat over de visie. Moet er een inhoudelijke visie worden ontwikkeld c.q. neergezet of gaat het voornamelijk om mensen samen tot een doel en samenwerking te bewegen en ligt de nadruk op procesbegeleiding. Dit bepaalt in zeer sterke mate in hoeverre je als kwartiermaker een inhoudelijke visie moet neerzetten of dat je je voornamelijk op het proces kan richten om mensen tot gedragen besluitvorming te brengen.

Op basis van deze elementen zijn er vier typen kwartiermakersopdrachten. Deze opdrachten vragen ieder om hun eigen type kwartiermaker. Zie onderstaand schema:

Welk type kwartiermaker ben jij?
In de infographic is op de horizontale as een onderscheid gemaakt tussen de opdrachten die binnen c.q. buiten de bestaande organisaties kunnen worden uitgevoerd. Op de verticale as is het onderscheid tussen (grotendeels) inhoud- versus proces-georiënteerde opdrachten.

Verschillende type kwartiermakers

De kwartiermaker die je inzet voor een opdracht binnen een bestaande organisatie waarin hij/zij inhoudelijk en beleidsmatig verantwoordelijk is, is de:

  • Creatieve kwartiermaker

Bij dit type opdrachten is het van belang dat de kwartiermaker in staat is om, binnen de kaders en werkprocessen van de organisatie, nieuwe activiteiten op te zetten. De bestaande werkprocessen vormen meestal een belemmering waarbij creativiteit nodig is om voortgang bij een kwartiermakersopdracht te kunnen boeken. Tegelijkertijd motiveert de kwartiermaker de betrokkenen met een inhoudelijke koers die aanspreekt en op draagvlak kan rekenen. Dat vergt creativiteit en een “out of the box” benadering.

De kwartiermaker die je inzet voor een opdracht binnen een bestaande organisatie, waarbij hij/zij procesverantwoordelijke is, is een:

  • Verbindende kwartiermaker

Deze kwartiermaker stuurt hoofdzakelijk op het proces, onder andere door te zorgen voor draagvlak zowel op inhoudelijk als op procesniveau. Een belangrijk aspect is om betrokkenen met elkaar te verbinden. Als sturen op het proces erg belangrijk is, is het noodzakelijk om draagvlak voor het proces te krijgen. Een uitdaging wat vervolgens ontstaat is om iedereen aan het vastgestelde proces te laten houden. De uitdaging is niet alleen verbinden, maar meer nog mensen en organisaties verbonden houden. Dat vraagt om specifieke vaardigheden en competenties van de kwartiermaker die op deze opdracht wordt ingezet.

De kwartiermaker die een opdracht krijgt om buiten een bestaande organisatie iets op te zetten en inhoudelijke plus beleidsmatig verantwoordelijk is, is de:

  • Visionaire kwartiermaker

Buiten een bestaande organisatie zijn er meer vrijheidsgraden en dus onzekerheden. Dat vraagt van de kwartiermaker dat hij of zij een sterke, inhoudelijke visie heeft, omdat je in deze opdracht mogelijk ook betrokkenen van andere organisaties moet inspireren om bij te dragen aan het succes van de kwartiermakersopdracht. Hier is een solide, gedragen en goed gecommuniceerde visie vereist. Een belangrijke kerncompetentie voor deze kwartiermaker.

De kwartiermaker die de opdracht krijgt om buiten een bestaande organisatie iets op te zetten en daarbij procesverantwoordelijk is, is een:

  • Inspirerende kwartiermaker

Een inspirerende kwartiermaker zet je in op opdrachten waarbij mensen uit verschillende organisaties moeten samenwerken en waarbij men elkaar nog niet (hoofdzakelijk) vindt in het inhoudelijk doel. Ook zet je dit type kwartiermaker in wanneer er veel onzekerheid is en vertrouwen mist. Hij of zij legt nadruk op de gezamenlijke belangen om daarmee de betrokkenen te binden en eventuele knelpunten op te lossen. De kwartiermaker straalt energie, vertrouwen en betrokkenheid uit.

Welk type kwartiermaker ben jij?

Om een beeld te krijgen welk type kwartiermaker jij bent, begin je bij het nagaan van je eigen werkervaringen. Welke opdrachten/uitdagingen geven je de meeste energie? In welke opdrachten kom je in een flow, gaat de tijd zonder dat je het merkt voorbij en sta je volledig in je kracht? Hieronder volgen een aantal vragen die je verder kunnen helpen:

  1. Waren jouw kwartiermakersopdrachten concreet en met een duidelijk resultaat, waardoor je weet waar je aan toe bent alsmede wanneer je een goede prestatie hebt afgeleverd? Of waren het opdrachten met veel onzekerheden en onduidelijkheden waardoor je je eigen weg moest bewandelen?
  2. In hoeverre speelde de inhoud een belangrijke rol om een doel te bereiken en werd je in jouw opdrachten aangesproken op een inhoudelijke visie?
  3. Krijg je voornamelijk energie als je mensen in beweging krijgt, in een specifieke richting stuurt of goed laat samenwerken?

Meer informatie over het Kwartiermakersgilde en verder bekwamen in het vak kwartiermaken?

0 reacties